« تاریخ حدیث و اندیشه‌های حدیثی در بحرین- قسمت ۷تحلیل رابطه جوسازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در دانشکده مدیریت دانشگاه تهران- قسمت ۸ »

حمایت از بزه‌دیدگان تروریسم سایبری در حقوق کیفری ایران با تکیه بر اسناد بین‌المللی Copy- قسمت ۲

حمایت از بزه‌دیدگان تروریسم سایبری در حقوق کیفری ایران با تکیه بر اسناد بین‌المللی Copy- قسمت ۲

  یکشنبه 17 اسفند 1399 01:38, توسط مدیر سایت   , 2339 کلمات  
موضوعات: بدون موضوع

همچنین بر اساس آمار مرکز مبارزه با جرایم اینترنتی ناجا، بیشترین بزه دیدگان جرایم سایبری در ایران، اشخاص حقیقی هستند؛ یعنی ۸۵ درصد از پرونده های تشکیل شده و اشخاص حقوقی، ۱۵ درصد از این پرونده ها را تشکیل می دهند http://clicknews.ir/int_docs/?docID=34, retrieved) at:3/9/1391)
با توجه به مطالب فوق، فضای مجازی این قابلیت را برای کاربران فراهم می کند که به صورت ناشناس در دنیای مجازی به فعالیت بپردازند و با سوءاستفاده از عدم وجود کنترل و محدودیت کافی در دسترسی به منابع، دست به اقدامات فریبکارانه و خرابکارانه علیه داده های رایانه ای و در نتیجه منافع اشخاص دست بزنند. بزهکاران سعی می کنند با بهره گرفتن از تبلیغات و جمع آوری پول و پول شویی، به جذب و آموزش اعضاء و تأمین منابع مالی اقدام نمایند. عواملی نظیر سهولت در دسترسی، جریان سریع اطلاعات، ریسک کمتر در انجام عملیات های مجرمانه، تبادل سریع اطلاعات با حداقل هزینه، فقدان مقررات و سانسور و یا عدم وجود دیگر اشکال کنترل دولت، زمینه را برای بزهکاری سایبری و موجب کشیده شدن بزهکاران به این حوزه می شود. مطلوبیت های فوق برای دسته ای خاص از بزهکاران، یعنی تروریست ها که به دنبال شیوه های نوین برای رسیدن به اهداف خود هستند، جذاب تر نمود پیدا می کند. دارا بودن مخاطبان زیاد در فضای مجازی، تعامل، توسعۀ ارزان و حضور گسترده در وب، محیط های چند رسانه ای (توانایی ترکیب متن، گرافیک، صدا و ویدئو، دانلود فیلم، آهنگ، کتاب، پوستر و غیره…)، نمونه ای از جذاب ترین آماج برای رسیدن به اهداف بزهکاران هستند.
بنابراین با توجه به این مطلوبیت ها می توان گفت که سازمان ها و گروه های تروریستی؛ بدون شک از این فرصت ها برای انجام دادن اقدامات خشونت آمیز خود استفاده می کنند. در ذیل به نمونه ای از سازمان ها و گروه های تروریستی که در حوزۀ اینترنت فعالیت دارند، با توجه به منطقۀ جغرافیایی اشاره می گردد:

 

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

  1. «منطقۀ خاورمیانه شامل، گروه های مجاهدین خلق، حزب کارگران کردستان ((pkk و ترکیۀ مبتنی بر حزب محبوب لیبرال دمکرات. ۲٫ منطقۀ اروپا شامل، جنبش باسک، ارتش کورسی و ارتش جمهوری خواه ایرلند. ۳٫ منطقۀ آمریکای لاتین شامل، ارتش آزادی بخش ملی کلمبیا و نیروهای مسلح انقلابی کلمبیا. ۴٫ منطقۀ آسیا شامل، ببرهای آزادی بخش تامیر ئلام، حقیقت عالی ژاپنی و ارتش سرخ ژاپن» .(Gabriel, 2009: 12)

۱-۷-۲-۲-۱-تقسیم بندی بزهکاران سایبری
با توجه به گستردگی فضای سایبری و مزیت هایی که برای بزهکاران در پی دارد، شمار مجرمان و انواع آن ها رو به افزایش است. بنابراین در ذیل به مهم ترین بزهکاران در این حوزه می پردازیم:
۱-۷-۲-۲-۱-۱- هکرها
در دهۀ ۱۹۷۰، واژۀ هکر به شخصی اطلاق می شد که در برنامه نویسی بسیار خبره و باهوش بود؛ همچنین سال ها بعد با گسترش و فراگیر شدن اینترنت و سیستم های رایانه ای، مفهوم هکر به شخصی که در نفوذ به سیستم های رایانه ای مهارت داشته باشد، گفته می شد. در حال حاضر هکرها افرادی هستند که با سیستم های رایانه ای آشنایی کامل دارند و با نفوذ در سیستم های رایانه ای سعی در نشان دادن ضعف ها و روزنه های نفوذ در سیستم های بانکی، صنعتی و غیره… هستند. آن ها علاقه شدیدی به یادگرفتن نحوۀ کار سیستم رایانه ای و ماجراجویی برای یافتن راهی برای رخنه در رایانۀ مقصد هستند (باستانی، ۱۳۹۰: ۵۷).
۱-۷-۲-۲-۱-۲- کرکرها
“کسانی هستند که هدف آن ها از نفوذ در سیستم ها، خرابکاری و ایجاد اختلال در سیستم های رایانه ای است به عبارت دیگر هکرهای بدخواه هستند. اعمال مجرمانه ای نظیر اختلاس، کلاهبرداری یا جاسوسی صنعتی، تنها بخش کوچکی از اهداف احتمالی کرکرها به شمار می رود” (طهماسبی، ۱۳۸۳: ۵).
۱-۷-۲-۲-۱-۳- کارمندانی که از رؤسا یا همکاران خود ناراضی هستند
افراد فوق در حملات سایبری علیه تأسیسات رایانه ای و مخابراتی به عنوان حملات خودی[۱۶] شناخته می شوند. با توجه به دسترسی کارکنان یک سازمان به رمزهای عبور سیستم های رایانه ای، معمولاً بعد از اخراج یا نارضایتی آن ها از سیاست های مدیران، به اقدامات خرابکارانۀ خود دست می زنند (شیرزاد، ۱۳۸۸: ۹۳).
۱-۷-۲-۲-۱-۴- نوجوانان و جوانان
این دسته از افراد بیشتر با انگیزۀ سرگرمی و گشت و گزار در اینترنت، وارد فضای سایبر می شوند. حس کنجکاوی و هیجان طلبی در اکثر موارد، منجر به بزهکار شدن افراد فوق به خصوص در حوزۀ نفوذ غیرمجاز در منابع رایانه ای و شبکه ای می شوند (شیرزاد، ۱۳۸۸: ۹۲).
۱-۷-۲-۲-۱-۵- رقبای تجاری
شرکت هایی تجاری، بارزترین اشخاصی هستند که با انگیزه های مالی به سرقت اطلاعات تجاری یا تخریب داده های تجاری شرکت های دیگر؛ که در فضای سایبر فعال هستند اقدام می نمایند. رخدادهای متعددی به ثبت رسیده که افرادی با اقدام به اختلال در داده های رایانه ای یک شرکت، موجب فسخ قرارداد تجاری بین دو شرکت شده اند یا اعتبار یک مؤسسۀ مالی را خدشه دار نموده اند. بنابراین عمل این دسته از بزهکاران در حوزۀ جرایم علیه اموال به وسیلۀ اعمال مجرمانه ای از قبیل تخریب رایانه ای(سابوتاژ) دسته بندی می شود.(باستانی، ۱۳۹۰: ۵۶)
۱-۷-۲-۲-۲- گونه های بزه دیدگی در فضای سایبر
فضای سایبر با گوناگونی و تنوع فرصت ها و ابزارهایی که برای ارتکاب بزه فراهم می کند، دسته بندی های متعددی از انواع بزه دیدگی را در این فضا ایجاد نموده است. تازه ترین آمارها در ایران نشانگر این است که در چهار سال اخیر، تعداد کاربران اینترنت در کشور، ۲۵ برابر شده و بیش از ۶۴ درصد از کاربران ایرانی به صورت خانگی از اینترنت استفاده می کنند، این امر نشانگر استقبال مردم به فضای سایبر و همچنین افزایش آمار بزهکاری و بزه دیدگی سایبری است (سقازاده و کریم خانی، ۱۳۹۱: ۹). با توجه به افزایش بزه های سایبری، در ذیل به چهار دستۀ عمده از بزه دیدگان سایبری پرداخته می شود (Shinder, 2002:129).
1-7-2-2-2-1- اشخاص ساده و بی تجربه
معمولاً اشخاصی که کهن سال هستند یا برعکس در سنین نوجوانی به سر می برند، به دلیل عدم تجربۀ کافیِ فعالیت در اینترنت و رایانه بیشتر فرایند بزه دیدگی را تجربه می کنند. بیشترین جرایم ارتکابی علیه این دسته از افراد، کلاهبرداری های اینترنتی هستند که از ساده لوح بودن این افراد سؤاستفاده می شود (زررخ، ۱۳۹۰: ۱۳۹).
۱-۷-۲-۲-۲-۲- اشخاص آسیب دیده و ناتوان
این دسته از افراد به دلیل وضعیت خاصی که بر آن ها جاکم است، مورد توجه ویژۀ برخی از بزهکاران سایبری هستند. به عبارت دیگر افراد ناتوان مانند کسانی که فلج هستند یا از اختلالات عاطفی رنج می برند، آماج مناسبی برای بزهکاران سایبری محسوب می شوند تا از طریق یافتن مشخصات این افراد در پایگاه های اطلاعاتی با آن ها ارتباط برقرار کرده و آن ها را در دام خود بیاندازند (همان: ۱۴۰-۱۳۹).
۱-۷-۲-۲-۲-۳- بزه دیدگان اشتباهی
این دسته از بزه دیدگان، مرتکب عملی که خود را در معرض بزه دیدگی قرار داده باشند یا باعث تحریک بزهکار شده باشند، انجام نداده اند؛ بلکه به این سبب که در موقعیت و زمان خاصی قرار داشته اند بزه دیده واقع می شوند. با توجه به این که امنیت قطعی در زمینۀ رایانه وجود ندارد و باز هم تهدیدات سایبری راه نفوذ خود را پیدا می کنند، امکان بزه دیده شدن بدون تقصیر وجود دارد (جلالی فراهانی، ۱۳۸۴: ۲۸-۲۵).
۱-۷-۲-۲-۲-۴- بزه دیده نماها
دستۀ دیگر از بزه دیدگان سایبری افرادی هستند که وانمود می کنند بزه دیده واقع شده اند. به عبارت دیگر این افراد موقعیتی را بیان می کنند که در آن واقع نشده اند یا اینکه خود را جای کسانی قلمداد می کنند که بزه دیده واقع شده اند. این اعمال می تواند به انگیزه های مختلفی از جمله انتقام گیری، جلب توجه، به دست آوردن پول و اعمالی از این قبیل باشد (زررخ، ۱۳۹۰: ۱۴۰).
۱-۷-۲-۳- حمایت
حمایت واژه ای عربی است که با همان معنای اصلی خود در زبان فارسی استفاده می شود. در فرهنگ واژگان فارسی، واژۀ حمایت این گونه تعریف شده است:
“حراست از اهالی اراضی مفتوحه از طرف فاتح. حراست از جان و مال و ناموس کشور از طرف سلطان” (جعفر جعفری لنگرودی، ۱۳۸۶: ۱۷۶۳). واژۀ حمایت در لاتین معادل واژۀ (Protection) به معنی حمایت، محافظت، پشتیبانی (آقایی، ۱۳۸۶: ۹۲۷) و همچنین (Support) به معنی پشتیبانی و حمایت کردن و طرفداری است.
علی اکبر دهخدا نیز در لغت نامه، واژۀ حمایت را «نگاهبانی کردن، دفاع کردن از کسی و پشتیبانی کردن» (دهخدا، ۱۳۳۵: ۸۰۶) معنی کرده است. در خصوص ریشه یابی حمایت، واژگان (حمی و حمیه و حمایت) به این صورت معنا شده است:
«حمی به فتح (ح) و سکون میم: حمایت، نگاه داشتن، نگهبانی کردن و… حمیه، حمایت، حموه (به کسر حاء)، در هر سه به معنای یاری دادن، پرهیز نمودن از آن چه برای او ضرر دارد» (معین، ۱۳۹۰: ۹۶۶).
۱-۷-۲-۴- بزه دیده
بزه دیده رکن اصلی و ساختاری جرایم را تشکیل می دهد. واژۀ بزه دیده معادل (Victim) در لاتین و در زبان فارسی معادل عربی واژه‏های قربانی، مجنی‏علیه و زیان‏دیده است. (دهخدا، ۱۳۷۷: ۳۲۳۲). این واژه در فرهنگ لغات این گونه تعریف شده است:
«کسی که طرف جرم یا شبه جرم واقع شده است مثل قربانی سرقت» (آقایی، ۱۳۸۶: ۱۰۸۵) و یا «آن که بر اثر حادثه ای، ناخواسته جان خود را از دست بدهد: قربانی تصادف… زلزله» (انوری، ۱۳۸۲: ۱۰۷۸).
در زمینۀ شناسایی مفهوم بزه دیده، تعریف های متفاوتی از سوی جرم شناسان ارائه شده که به چند نمونه از آن ها اشاره می گردد: «کسی که جرم یک خسارت قطعی و آسیب به تمامیت شخصی او پدید آورده است و اکثر افراد جامعه هم به این مسئله اذعان دارند» (کرد علیوند و محمدی، ۱۳۷۹: ۹۶) همچنین در جایی دیگر در تعریف بزه دیده آمده است:
«شخصی است که به دنبال رویداد یک جرم، به آسیب بدنی، روانی، درد و رنج عاطفی، زیان مالی یا آسیب اساسی به حقوق بنیادی خود دچار شده باشد» (رایجیان اصلی، ۱۳۹۰الف: ۱۶-۱۵).
اسناد بین المللی متعددی نیز به تعریف بزه دیده پرداخته اند، از جمله سازمان ملل متحد در یازدهم دسامبر ۱۹۸۵ در قطعنامه ای تحت عنوان «اعلامیه اصول بنیادین عدالت برای بزه دیدگان و قربانیان سوءاستفاده از قدرت»، به تعریف بزه دیده اقدام نموده است. این اعلامیه در تعریف بزه دیده بیان می دارد:
«بزه دیدگان کسانی هستند که به طور فردی یا گروهی متحمل خسارت شده اند. این خسارات به ویژه در زمینه های مربوط به آسیب به تمامیت جسمانی و روانی، رنج روحی، خسارت مادی و وارد شدن لطمۀ بزرگی به حقوق انسانی افراد است و این خسارت ناشی از فعل یا ترک فعلی است که قوانین یک دولت را نقض می کند» (بند الف مادۀ یک اعلامیۀ اصول بنیادین عدالت برای بزه دیدگان و قربانیان سوءاستفاده از قدرت، مصوب ۱۹۸۵).
۱-۷-۲-۵- تروریسم
از واژۀ تروریسم در فرهنگ ها و دایره المعارف های مختلف، تعاریف کم و بیش مختلفی ارائه شده است. قبل از پرداختن به تعریف اصطلاح تروریسم، از نظر واژه شناسی به تبیین آن پرداخته می شود. از لحاظ واژه شناسی، تروریسم از ریشۀ لاتین فعل (terrere) و فرانسوی (Terreur) و شبیه به (Trein) یونانی گرفته شده است و به معنی ترساندن است. در زبان عربی، “واژۀ تروریسم از «ارهاب» به معنی ترس و ترساندن گرفته شده که مصدر آن «رهب» است. در مفهوم عامیانه، استفاده از واژۀ تروریسم، «ترور شخصیت» مد نظر بوده، یعنی اهانت، تهمت، نه با خشونت بلکه با سرکوب روح و جان” (سلامتی، ۱۳۸۷: ۲۰). این واژه در فراز و فرود تاریخ بشری جلوه های گوناگونی داشته است، گاهی دربارۀ افعال دولت ها، گاهی برای توصیف اقدامات انقلابی و یا برای توجیه مبارزات ضد استعمارگری و غیره، به کار گرفته شده است.
در خصوص تعریف تروریسم و عناصر آن تعاریف و نظریات مختلفی ارائه شده است، به طوری که اَلکس اشمید و یانگمن جی. آلبرت، در سال ۱۹۸۸ در طرحی تحقیقاتی به سفارش ارتش آمریکا، ۱۰۹ تعریف با ۲۲ جزء تعریف متفاوت را برای تروریسم برشمردند (Schmid& Jongman, 1995: 50)، این امر گویای تشتت نظرات در تعریف واحد از تروریسم است. به طور کلی در تعریف تروریسم در بین کشورها، دو گرایش عمده در نظرات رسمی و غیررسمی وجود دارد:”گرایش غالب که در کشورهای اروپایی عضو سازمان ملل متداول است، این است که سعی دارند هرگونه فعالیت دارای خصیصۀ خشونت آمیز علیه نظام های سیاسی حاکم را فارغ از انگیزۀ مسببان آن محکوم سازند و آن ها را در زمرۀ اقدامات و جرایم تروریستی قلمداد کنند. اما گرایش دیگر سعی بر این دارد که انگیزه ها و اقداماتی که در راستای اعمالی مانند تبعیض نژادی یا نهضت های استقلال طلبانه انجام می شود، از مصادیق تروریسم نداند. این گرایش، بیشتر از جانب کشورهای جنوب و کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی سرچشمه می گیرد”(بزرگمهری، ۱۳۸۷: ۱۹). در زمینۀ شناسایی مفهوم تروریسم می توان به چند تعریف از این اصطلاح اشاره نمود. در تعریف تروریسم آمده است:
«به کارگیری اقدامات خشونت بار شدید و غیر قانونی، بر ضد جان و یا مال عموم شهروندان غیر نظامی یا بخشی از آنان و یا تهدید به آن، به منظور ایجاد هراس عمومی» (هاشمی، ۱۳۹۰: ۴۵).
حقوق دانان نیز در تعریف تروریسم نظریات و تعاریف مختلفی را ارائه داده اند. از جمله محمد علی اردبیلی، تروریسم را «قصد ایجاد رعب و وحشت برای رسیدن به مقاصد خاص» تعریف کرده است (اردبیلی، ۱۳۸۱: ۱۲۱). در خصوص تعریف تروریسم در اسناد بین المللی نیز، می توان به تأثیرگذارترین سازمان بین المللی، یعنی سازمان ملل متحد اشاره نمود که طی تلاش های صورت گرفته در این سازمان، چندین کنوانسیون به تروریسم اختصاص داده شده است. از میان اسناد این سازمان، دو کنوانسیون به صورت اختصاصی به تروریسم پرداخته اند. این دو کنوانسیون عبارت انداز: کنوانسیون مبارزه با بمب گذاری تروریستی و کنوانسیون بین المللی سرکوب حمایت مالی از تروریسم. بنابراین عناصر مشترک اغلب تعاریف تروریسم عبارت اند از: استفاده از خشونت، ارعاب یا تهدید به خشونت علیه یک شخص و یا گروه، به منظور دستیابی به اهداف سیاسی، ایدئولوژیک، اجتماعی و مذهبی یا اعمال فشار و یا ارعاب گروه دیگری از مردم و یا فرد دیگری به انجام اقدامات مد نظر آن ها.
با مطالعۀ اعمال و رفتارهای تروریستی و نیز ابزار مورد استفاده و آثار و میزان رعب و وحشت جرایم مذکور، می توان تروریسم را به انواع گروه ها طبقه بندی کرد. لازم به ذکر است که تروریسم عنوان کلی است که رفتارهای مجرمانۀ بسیاری را پوشش می دهد؛ لذا تقسیم بندی های متفاوتی از تروریسم ذکر آمده اند. به دلیل تنوع و گوناگونی اقسام تروریسم، قریب به ۱۰ مورد از معیارهای طبقه بندی تروریسم وجود دارد، از جمله: تقسیم بندی بر اساس مرتکبان، بر اساس قربانیان، علت، محیط، ابزارها، گرایشات سیاسی، انگیزه، هدف و مطالبات. مهم ترین گونه های تروریسم که جامعۀ امروزی را متأثر می کنند، عبارت اند از: تروریسم دولتی، تروریسم مذهبی، تروریسم اقتصادی، بیوتروریسم، تروریسم هسته ای و تروریسم سایبری که این نوع خاص از تروریسم در سال های اخیر به یک شیوۀ معمول ارتکاب اعمال تروریستی تبدیل شده است.
۱-۷-۲-۵-۱- عناصر ساختاری تروریسم
بیشتر عملیات های تروریستی از یک سری ویژگی و نتایج مشترکی تبعیت می کنند. در ذیل به پنج نمونه از عناصر ساختاری تروریسم که در هر اقدام تروریستی به وفور مشاهده می گردد، پرداخته می شود.

 

 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

جستجو