« بررسی رابطه بین سبک دلبستگی و صفات شخصیتی با تاب آوری دانش آموزان مقطع پیش دانشگاهی شهر بشاگرد در سال ۱۳۹۲- قسمت ۶تبیین مبانی انسان شناختی مفهوم مسئولیت پذیری در مکتب اگزیستانسیالیسم و نقد دلالت های آن در تعلیم و تربیت- قسمت ۵ »

بررسی و مقایسه توکل و رضا در دیوان حافظ و مثنوی مولوی(ج۲ ۱)- قسمت ۳

بررسی و مقایسه توکل و رضا در دیوان حافظ و مثنوی مولوی(ج۲ ۱)- قسمت ۳

  یکشنبه 17 اسفند 1399 01:49, توسط مدیر سایت   , 745 کلمات  
موضوعات: بدون موضوع

حسام می گوید نه ! بی پرده می خواهم :

 

 

 

 

گفت مکشوف و برهنه و بی غلول   بازگو دفعم مده ای بوالفضول
پرده بردار و برهـنه گـو که مـن   می نخـسبم با صنم با پیرهن

(همان : ابیات۱۳۸-۱۳۷)
مولوی جواب می دهد که مطلب بزرگ است وآن گهی دوباره باعث آشوب و فتنه می شود و پایِ این و آن (آزاردهندگان و کشندگان شمس) بمیان می آید :

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

گفتم ار عریان شـود او در عیـان   نی تو مانـی نـی کنارت نـی میان
آرزو می خواه لیک اندازه خـواه   برنتابـد کـوه را یـک بـرگ کـاه
آفتابی کز وی این عالم فـروخت   اندکی گـر پیش آید جمله سوخت
فتنه و آشوب و خونریزی مجـو   بیش از این از شمس تبریزی مگو
این نـدارد آخـر از آغـاز گـو   رو تمـام این حکـایـت بـازگـو

(همان : ابیات ۱۴۳-۱۳۹)
و سپس داستان پادشاه و کنیزک و طبیب روحانی را (که شارحان آن را بدون عنایت به تذکّر مولوی که این داستان زندگی خود اوست تفسیری بی ربط کرده اند) ادامه می دهد. مثنوی پر از این گفتگوها و اشاره های رازناک حقیقت نماست. به نظر می رسد که در مجلس انشای مثنوی حسام یا مستمعان دیگر سؤالاتی مطرح می کردند و او جواب می داد، به همین سبب استفهام انکاری که در مکالمه بسامد بالایی دارد در مثنوی فراوان دیده می شود.» (شمیسا، ۱۳۸۲ : ۲۳۴-۲۳۳)
مولوی از جمله شاعرانی است که از وزن و قافیه و گاه آرایه ها و صنایع و سایر شگردهای هنری و ادبی به عنوان ابزاری برای بیان اندیشه ها و دیدگاه های خاص خود بهره گرفته است و مضمون و محتوا را مقدم بر لفظ و ظاهر و زیبایی های ادبی قرار داده است. «ارزش و اعتبار کتاب مثنوی ، بیش از آنکه به هنر و شعر مولوی باشد، به محتوا و مضمون و اندیشه های متعالی و اخلاقی و عرفانی آن است. بی سبب نیست که عارفان بزرگ و دینداران سخن سنج، مثنوی را “قرآن پارسی” می خوانند» (عبدالحکیم، ۱۳۸۹: ۹). «به هر روی، مولوی در نظم کتاب مثنوی قصد تعلیم مریدان و مخاطبان و اندرزگویی داشته و می خواسته با نشان دادن طریق معرفت نفس، راه های وصول به خداوند را به انسان بیاموزد و حتی الامکان کوشیده تا جایی که ممکن است، حد درک مخاطبان را رعایت کند» (همان: ۷).
مولوی پیش از آنکه شاعر باشد، واعظ منبرنشین و عالم دین باور و عارف صاحب دل است. «سبک بیان وی در مثنوی، ترکیبی از خطابه و قیاس های خطابی اهل تعلیم با شیوه های بلاغت منبری است، با همان محتوایی که نزد وعاظ و مذکران عصر معمول بوده و با همان هدف تعلیمی اما با سعی بیشتر در تقریر معانی عرفانی با تکیهی بیشتر بر آرای صوفیه در طی این تعلیم» (زرین کوب، ۱۳۹۰ج ۱: ۱۲۳). به عقیدهی زرین کوب اگر مثنوی به نثر نوشته می شد و فاقد هیجان های شاعرانهی موجود بود، از لحاظ قالب و ظاهر نمونهی کامل بلاغت منبری صوفیه می شد که نظیر آن در مجالس سبعهی خود مولانا و تاحدودی هم در مجالس پنج گانهی سعدی قابل مشاهده است (شمیسا۱۳۸۲،).
زرین کوب عقیده دارد که: «توفیق زیاد مولوی در به نظم آوردن شعر تعلیمی صوفیه بر سنایی و عطار، به علت آشنایی مولوی با شیوهی بلاغت منبری بوده است که این توانایی در پدرش بهاءولد و جدش حسین خطیبی نیز وجود داشته و مولانا قبل از دیدار شمس و حتی گاهی بعد از آن هم مجلس می گفته است» (همان: ۱۰۲۴).
شیوهی غالب بر بیان مولوی در مثنوی شیوهی سهل و ممتنع است ؛ او ساده و خالی از تکلف سخن می گوید و اگر صنعتی نیز در کلامش دیده می شود، کاملاً به جا و طبیعی است. شیوهی بیان شاعران کهن فارسی زبان، به خصوص شعرای خراسان و ماوراء النهر در دوران قبل از حملهی مغول که به «سبک خراسانی» یا «طرز ترکستانی» معروف است، سرمشق کار اوست. مختصات سبک خراسانی در تمام مثنوی در شیوهی کاربرد الفاظ مفرد و ترکیبات و زبان کاملاً پیداست. «عنصر اصلی طرز بیان در بلاغت منبری، قیاس های تمثیلی است که اقناع عوام و ارشاد و اغراء کسانی که واعظ و خطیب با آنها سروکار دارد، محتاج آن است؛ اما مولانا این قیاس های تمثیلی را از ظاهر هیئت تعلیمی خود جدا می کند و آن را به صورتی درآورده که مخاطب بدون اینکه احساس رد اعتقاد یا پندارش کند، متوجه خطا و اشتباه در تصور و اعتقاد خود شده و گوینده و واعظ هم به مقصود خود که ارشاد است، می رسد» (ر.ک : همان: ۱۳۳-۱۳۲).
زرین کوب در ادامه ویژگی های سبک منبری را نام برده و توضیح می دهد که به طور خلاصه عبارتند از :

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.

 

جستجو